Polowanie na drapieżniki, takie jak lis, kuna czy borsuk, stanowi odrębną i fascynującą gałąź łowiectwa, różniącą się znacząco od polowań na zwierzynę płochą czy grubą. Lisy i kuny to zwierzęta niezwykle inteligentne i czujne, wykształcające zaawansowane mechanizmy obronne utrudniające skuteczne łowienie. Ich nocny tryb życia, doskonale rozwinięte zmysły i ostrożność sprawiają, że polowanie na nie wymaga od myśliwego szczególnych umiejętności, cierpliwości i znajomości zachowań tych fascynujących stworzeń.
Drapieżniki pełnią w ekosystemie rolę regulatorów populacji gryzoni i drobnych ssaków, ale ich nadmierna obecność może prowadzić do problemów w gospodarstwach łowieckich i rolniczych. Z tego powodu regulacja ich populacji jest istotnym elementem zarządzania środowiskiem naturalnym. Jednocześnie polowania na drapieżniki dostarczają cennych skór i stanowią wyzwanie dla myśliwych poszukujących alternatywy dla tradycyjnych łowów na grubą zwierzynę.
Lis – król drapieżników
Biologia i zwyczaje lisa
Lis pospolity (Vulpes vulpes) jest największym przedstawicielem rodziny psowatych w Polsce i jednym z najbardziej rozpoznawalnych zwierząt łownych. Ten drapieżnik o rudym futrze i puszystym ogonie zamieszkuje praktycznie wszystkie typy siedlisk – od lasów, przez pola, po tereny podmiejskie i nawet parki miejskie. Lisy są zwierzętami terytorialnymi, które przez cały rok prowadzą osiadły tryb życia, z wyjątkiem okresu rozrodu, gdy młode opuszczają norę rodzicielską.
Aktywność lisów koncentruje się głównie w godzinach nocnych i zmierzchowych, choć w rejonach o niskiej presji myśliwskiej można je spotkać również w ciągu dnia. Podstawą diety lisa są drobne ssaki – myszy, nornice, zające – ale nie pogardzi on również padliną, owadami czy resztkami pokarmu pozostawianymi przez człowieka. Ta wszechstronność pokarmowa sprawia, że lisy są bardzo plastyczne i z powodzeniem zasiedlają nawet mocno przekształcone przez człowieka środowiska.
Metody polowania na lisa
Polowanie na lisa może odbywać się wieloma metodami, z których każda wymaga nieco innych umiejętności i sprzętu. Tradycyjne polowanie z psami gończymi, zwłaszcza rasami takimi jak ogar polski czy gończy siedmiogrodzki, opiera się na wykorzystaniu wrodzonej niechęci lisa do psów – zwierzę, wyczuwając pogoń, ucieka w wyznaczonym kierunku, gdzie czekają myśliwi na wyznaczonych stanowiskach. Ta metoda wymaga doskonałej współpracy między prowadzącym a myśliwymi i dobrze ułożonych psów.
Wabienie lisa to kolejna popularna metoda, szczególnie skuteczna w okresie wychowu młodych, gdy dorosłe osobniki są bardziej aktywne i gotowe do podjęcia ryzyka wabienia wabiącego je drapieżnika. Specjalne wabiki naśladujące pisk zaniepokojonego królika lub myszy potrafią ściągnąć lisa z odległości przekraczającej sto metrów. Zasiadka z termowizją lub noktowizją to nowoczesna metoda, która zrewolucjonizowała polowania nocne, pozwalając na skuteczne wykrywanie i identyfikację zwierzyny w całkowitej ciemności.
Kuna leśna – puszczak i drapieżnik
Charakterystyka i znaczenie łowieckie
Kuna leśna (Martes martes), nazywana również tumakiem, jest jednym z najbardziej efektownych drapieżników w polskiej faunie łowieckiej. Jej futro, zwłaszcza zimowe, osiąga wysokie ceny na rynku, co sprawia, że pozyskanie tego zwierzęcia ma również wymiar ekonomiczny. Kuna zamieszkuje głównie lasy z dużą ilością starych drzew, gdzie znajduje schronienie w dziuplach i opuszczonych gniazdach wiewiórek, a żeruje na gryzoniach, zajączkach, ptakach i ich jajach.
Ze względu na swoją płochliwość i nocny tryb życia, kuna jest trudnym celem łowieckim. Polowanie na nią wymaga doskonałej znajomości terenu, umiejętności tropienia i cierpliwości. Szczególnie skuteczne jest polowanie przy użyciu termowizji lub noktowizji, które pozwalają na wykrycie zwierzęcia w ciemności na podstawie emisji cieplnej. Kuna, jako gatunek chroniony częściowo, może być pozyskiwana tylko w określonych terminach i na podstawie odpowiednich uprawnień.
Techniki i terminy polowania na kunę
Polowanie na kunę dozwolone jest od 1 września do 31 marca, z możliwością całorocznego pozyskiwania w specjalnych obwodach łowieckich, gdzie występują ostoje głuszca i cietrzewia. Metody polowania obejmują zasiadkę z termowizją lub noktowizją, podchód oraz polowanie z psami gończymi. Każda z tych metod wymaga innego przygotowania i sprzętu, ale wszystkie łączy konieczność absolutnej ciszy i doskonałego maskowania.
Szczególnie skuteczne jest polowanie w okresie zimowym, gdy śnieg ułatwia tropienie, a futro kuny osiąga najwyższą jakość. Myśliwi stosujący termowizję mają znaczącą przewagę, gdyż kuny są aktywne głównie nocą i często przemieszczają się wzdłuż wydeptanych ścieżek w poszukiwaniu pokarmu. Warto jednak pamiętać, że zaawansowany sprzęt nie zastąpi doświadczenia i znajomości zwyczajów zwierzęcia.
Inne drapieżniki – borsuk, jenot, norka
Borsuk europejski
Borsuk (Meles meles) to jeden z największych drapieżników w Polsce, osiągający masę do 15 kilogramów u dorosłych osobników. Ten nocny i bardzo płochliwy ssak zamieszkuje głównie lasy mieszane z gliniastymi glebami, gdzie kopie rozległe nory z wieloma wejściami. Mimo swojej masy, borsuk jest wszystkożerny – żywi się dżdżownicami, owadami, gryzoniami, żabami, ale nie pogardzi też pokarmem roślinnym.
Polowanie na borsuki wymaga specjalnych uprawnień i odbywa się głównie metodą podchodu lub przy użyciu psów gończych. Ze względu na rzadkość tego gatunku i jego znaczenie ekologiczne, pozyskanie borsuka powinno być dokładnie przemyślane i uzasadnione. Norki amerykańskie (Neovison vison), które uciekły z ferm i zasiedliły polskie środowisko, są natomiast gatunkiem inwazyjnym i nie podlegają ochronie – ich eliminacja jest wręcz pożądana z punktu widzenia ochrony rodzimej fauny.
Jenot i norka amerykańska
Jenot (Nyctereutes procyonoides), gatunek introdukowany z Azji, stał się w Polsce dość pospolity, choć jego populacja nie jest dokładnie monitorowana. Ten drapieżnik o charakterystycznym „maskowym" ubarwieniu jest wszystkożerny i prowadzi głównie nocny tryb życia. Polowanie na jenota odbywa się tymi samymi metodami co na lisa, a sezon łowiecki trwa od 1 sierpnia do końca lutego.
Norka amerykańska, pierwotnie hodowana na fermach futerkowych, uciekła i zasiedliła wody całego kraju. Jako gatunek inwazyjny wypierający rodzimą norkę europejską (Mustela lutreola), norka amerykańska nie podlega ochronie i może być pozyskiwana cały rok. Polowanie na nią wymaga specjalistycznego sprzętu – najskuteczniejsze są pułapki żywołapne i polowania z psami przy norkach, które dobrze nurkują i potrafią uciekać pod wodą.
Sprzęt i przygotowanie
Termowizja i noktowizja w polowaniach nocnych
Nowoczesne urządzenia optyczne, takie jak termowizory i noktowizory, zrewolucjonizowały polowania nocne na drapieżniki. Termowizja, działająca na zasadzie wykrywania emisji cieplnej, pozwala na wykrycie zwierzęcia w całkowitej ciemności na podstawie różnicy temperatur między ciałem a otoczeniem. Nowoczesne urządzenia oferują zasięg detectcji do kilkuset metrów i coraz lepszą rozdzielczość obrazu.
Noktowizja, wzmacniająca dostępne światło, jest bardziej tradycyjną technologią, ale nadal skuteczną w polowaniach nocnych. Wybór między tymi technologiami zależy od preferencji myśliwego i warunków, w jakich prowadzi on łow – termowizja sprawdza się lepiej w całkowitej ciemności i przy różnicach temperatur, podczas gdy noktowizja oferuje bardziej naturalny obraz w warunkach z choćby minimalnym oświetleniem.
Inne niezbędne akcesoria
Poza urządzeniami optycznymi, skuteczne polowanie na drapieżniki wymaga odpowiedniego przygotowania terenu. Wabiki dźwiękowe lub elektronické są niezbędne do wabienia lisa i innych drapieżników. Latarka czołowa lub ręczna pozwala na orientację w terenie bez użycia rąk, a ciepła, maskująca odzież w kolorystyce ciemnozielonej lub brązowej zapewnia skuteczne ukrycie.
Warto również zaopatrzyć się w lornetkę o dobrych parametrach, która umożliwi wczesne wykrycie zwierzęcia i identyfikację gatunku z bezpiecznej odległości. Dokumenty uprawniające do polowania, legitymacja PZŁ i ubezpieczenie NNW to absolutna podstawa, bez której nie wolno wyruszać na łowy.
Przepisy i etyka
Regulacje prawne dotyczące polowań na drapieżniki
Polowania na drapieżniki regulowane są przez Ustawę Prawo łowieckie oraz szczegółowe przepisy wykonawcze PZŁ. Terminy polowań różnią się w zależności od gatunku – lis może być pozyskiwany od 1 czerwca do 31 marca, kuna leśna od 1 września do 31 marca, borsuk od 1 sierpnia do końca lutego, a jenot od 1 sierpnia do końca lutego. Przestrzeganie tych terminów jest obowiązkowe i ich naruszenie wiąże się z sankcjami.
Należy pamiętać, że niektóre drapieżniki objęte są częściową ochroną lub ich status prawny jest przedmiotem dyskusji – przed każdym polowaniem warto sprawdzić aktualne regulacje właściwego koła łowieckiego. Odpowiedzialny myśliwy powinien znać nie tylko przepisy, ale również zasady etyki łowieckiej, które wykraczają poza minimalne wymagania prawne.
Etyczne aspekty polowań na drapieżniki
Polowanie na drapieżniki budzi szczególne kontrowersje wśród osób niezwiązanych z łowiectwem, dlatego myśliwi powinni zachowywać najwyższe standardy etyczne. Odpowiedzialne polowanie oznacza: strzelanie tylko przy pewności co do gatunku i odległości, unikanie strzałów, które mogłyby zranić zwierzę bez efektu, oraz respektowanie zasad selekcji populacyjnej. Każde pozyskanie powinno być przemyślane i uzasadnione z punktu widzenia gospodarki łowieckiej.
Drapieżniki pełnią ważną rolę ekologiczną i ich rola w ekosystemie nie powinna być bagatelizowana. Selektywne pozyskiwanie konkretnych osobników, szczególnie tych wykazujących cechy niepożądane (agresywne wobec zwierzyny łownej, chore), jest uzasadnione, ale masowe eliminacje mogą prowadzić do zaburzeń w równowadze przyrodniczej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy polowanie na lisa z użyciem termowizji jest legalne?
Tak, użycie termowizji do polowania nocnego jest legalne, pod warunkiem posiadania odpowiednich uprawnień i przestrzegania przepisów dotyczących terminów i sposobów polowania.
Jaka broń jest potrzebna do polowania na drapieżniki?
Do polowania na drapieżniki zazwyczaj używa się broni gładkolufowej (strzelba) z amunicją śrutową lub broni gwintowanej (rijówki) o kalibrze od 5,6 mm wzwyż, w zależności od gatunku i preferencji myśliwego.
Czy można polować na kunę z psem?
Tak, polowanie z psami gończymi jest dozwolone, ale psy powinny być odpowiednio ułożone do pracy przy drapieżnikach i nie stwarzać zagrożenia dla innych uczestników polowania.
Jak odróżnić kunę leśną od kuny domowej?
Kuna leśna ma żółtawą plamę na gardle i większe łapy, podczas gdy kuna domowa (fretka) ma białą plamę i jest mniejsza. W terenie rozpoznanie może być trudne i wymaga doświadczenia.
Podsumowanie
Polowanie na lisa, kunę i inne drapieżniki to fascynująca część świata łowieckiego, łącząca tradycję z nowoczesną technologią. Wymaga od myśliwego cierpliwości, umiejętności i szacunku dla zwierzyny, oferując jednocześnie unikalne wyzwania i satysfakcję z udanych łowów. Pamiętajmy, że niezależnie od metody i sprzętu, etyka łowiecka i odpowiedzialne podejście do polowania są fundamentami prawdziwego myślistwa.
Zobacz także: